Sunday, 28 December 2014 20:52

Waxan ku talinayaa in laga maarmo Oday-dhaqameeedka Reer Awdal ee lagu qasaaray.

Oday-dhaqameedka Reer Awdal ayaa 1991 sameeyay qaladkii ugu waynaa ee ay sameeyaan dad sheeganaya inay ummad hogaamiyaan,taasi macneheeduna yahay  inay ummadda ay masuulka ka yihiin  u noqdaan dayr iyo dugsi ay  xamastoodu ku soo hirato. Isla wagaasi Oday-dhaqameedka Reer Awdal waxay heshiis nadadeed la galeen hogaankii Jahabdii snm ee xasuuqa xun ka gaysay dhamaanba degaanka  Reer Awdal.Jabhadaasi xasuuqa ay gaystay baaxadiisu inta ay leegayd  markaad eegto – ma jiro xasuuq u dhigma ama u dhaw oo ka dhacay Somaliya oo dhan.Sobobtuna waxay ahayd ;degaan aanay ka jirin wax maamul ah oo ay dhacday  dawladii ay hoosjoogeen  ayay  soo gashay Jabhada snm ee  aan lahayn jaho ay u socoto iyo ujeedo siyaasadeed oo hagta ilaa maantana ka Talisa woqooyiga Somaliya,taasi oo ilaa maanta la lays waydiiyo waxa ay rabeen ee ay dadka shacabka ahaa u xasuuqeen .Jawaaabtuna noqotay oo kaliya nacayb  ay Beesha Isaaq u qabto Beesha Samaroon oo kaliya.(Nacayb xididada aastay).

Oday-dhaqameedka Reeer Awdal intaa uun kumay joogine,waxay sii dhexfadhiisteen qaladkii ay galeen oo way ku sii dhoobayteen.Talaabadan cusub ee a qaadeen ayaa noqotay mid ay ugu hiiliyiyeen Cadowgoodii  soo jireenka ahaa,kaasi oo lahaa khibrado iyo xirfado aad uga sareeya  mida tan dhacdhacasa ee ay wateen Oday dhaqameedka Reer Awdal.Hormoodkii wakhigaasi ee Reer Awdal waxay shir u qabteen Cadowgoodii  oo isdilaya,waxayna keeneen Magaaalda Borama,shirkaasi oo wixii qarash ku baxaya ay qabeen Reer Awdal,kuna qabteen magaalada Borama.Ergooyinkaasi oo ay tiradoodu ahayd ilaa 1000 qof,waxay Borama ku sugnaayeen ilaa 4 bilood.Miyiga Awdal ayaa laga keenay Xoolaha la cunayay;adhi,geel,iyo lo’ba.Hadhuudh,Araabikhi iyo heed wixii meeshaasi  lagu  cunay waxaa laga soo guray daafaha degaanka Samaroon oo wakhigaasi aad u barwaaqaynaa.Halkaasi waxay Reer Awdal ugu dhiseen Beesha Isaaq Dawlad ay wax walba u dhanyihiin,waliba waala lala dhaqaajiyay oo lala qabtay  sidii loo hirgalinlahaa maamulkaasi.Haba yaraatee  wax ku saabsan heshiis oo sheegaya sida wax loo kala yeeyahay oo lakala  qortay ma jirin – aan ahayn dad u shaqaynayay dada kale  oo waliba dhulkoodina ku wareejay.Ilaa maalintaasi waxa sii balaadhanay awooda dhaqaale,Ciidan,aqooneed iyo shacab ee Beesha Isaaq,waxaana la soo gaadhay wakhtigii uu bini aadamku  u kala baxayayay mid wax uyeedha iyo mid la yeesho.Waana caadi inay kuwa lacagaystaa yeeshaan kuwa faqiirka ah.

23 sabo kadib oo ah sanadkan aan ku jiro ayay Caruurtii Reer Awdal oo waawaaynaatay,oo wax bartay iswaydiiyeen sua’aalo farabadan:Waa maxay Somaliland?Halkeebuu Samaroon yaalaa?

Dhul aan leenahay ma jiraa?Maxaa sidan noogalay?maxaa Bada naga xidhay?shaqo noo diiday?HAGEISA Burco iyo Berbera ay u shidmayaan Awdalna dabkeedi u bakhtiyay?

Dhamaanba   Su’aalahaasi waxa  jawaab u waayay Odhay dhaqamedkii Reer Awdal ee dhalintan u sheegay inay yihiin Reer Somaliland,taasi oo noqotay wax meel loo raaco la waayay.

Oday-dhaqameekii Reer Awdal oo u fikira si ka duwan sida looga fikiro geeska Africa ayaa qaaday warqad dheer oo ay ku qorteen saami ay sheegeen inuu ka maqanyahay Beesha Isaaq .Yeelkeede,waxay isku shubeen  goor  ay xeedho iyo fundhaal kala dheceen magaalada Hargisa si ay  u baryootamaan oo ay Beesha Isaaq iyo dawlada ay leeyihiinn wax looga siiyo,maadaamaa ay yihiin kuwii soo dhisay dawladan Somaliland ee maanta xoogaysatay.Haseyeeshee,haduu qof aad Tol tihiin kuu yimaad adoon xoloo badan haysta,misana aabad necebtahay ninkan isaga ah ee baryada kugu dilay - aday kuu taal waxa aad odhanaso:Waar ba neefkaa qaado,lacagtaa yar qaado,marka kale igu soo noqo ama anaa kugu soo warcelin.Intaa oo jawaabood aday kuu banaanyihiin.Hadaba Mr.Siiraayo oo ahaa Ninka Beesha Isaaq maamulka u haya,ayaa cabashadii Reer Awdal uga jawaabay sidii qumanayd.Maadaamaa aanu diyaar u ahayn inuu wax siiyo dadkan iska socda sidii xoolaha ee raba in wax la siiyo,ayuu ku yidhi”anaa gudi u saarin oo bal wixii laynii garto,waa layndin siin.Hadii aan waxba idiin wayno waa hadii aad jawaab naga waydaan”.

Oday-dhaqameedkii Reeer Awdal Gadoodii ayay ku meeraysteen,shir Samroon iyo dhaqdhaqaajinta Dhisida Dikada Lughaya  oo moqotay marshruuc ay dadka ku seexiyaan,laakiin aanay haynba warqadihii ogolaasha  oo ay Beesha Isaaq saxeexdo.Raqsadaasi oo loo diiday sida aan wararka ku haynay,iyaguse ay shacabka ka qarinayeen.

Oday-dhaqameelkan oo ah qaar naftooda beenta u sheega ayaa qarsada jabkooda,taa badalkeeda waxay cadaadis saraan dhalin yarada wax arkaya oo ay rabaan inay indhaha ka xidhaan oo aanay hadal qaadin mustaqkooda.Kooxdan  sheegta madax-dhaqaameedka ReerAwdal ayaa waxay  necebyihiin runta,waxaaynay jecelyihiin inay dadkoda u sheegaan in Somaliland tahay meel lawada leeyahay.

                    

Ta ugu daran ee odhay dhaqameeka Reer Awdal ay dheeryihiin kuwa Somalida kale ayaa  ah mida curyaamisamay mustaqbalka Reer Awdal.

  • Ilaaliya nabada.
  • Joojiya banaanbaxa
  • Dawlada  u hogaamsama
  • Daafac la’aanta Caruurtooda
  • Dhabar jabinta caruurtooda
  • U shaqaynta shisheeyaha
  • Istusta shisheeyaha
  • Hoboodka waftiyada
  • Wax iska celinla’aanta
  • Dhuuni qaatanimada.
  • Beenta iyo waameelada dhalinyartooda.

Oday-dhaqameedka Somalida kale waxay caruurtooda u tababaraan inay wax iska celiyaan.Xaqooda dhacsadaan laga soo ooyo.Dhulkiisa iyo handiisa ilaashada.Waxay baraan cadowgooda iyo isku tiirsanida.Tolnimada iyo qaabka loogu noolaada degaanka ay degan tahay Somalidu.

Hadii ay arintu soo dhaafto halkaasi Oday-0dhaqaeedka  Somalidu wuxu  daafacaa dhalintiisa,oo wuxu u noqdaa dayr ay ku soo hirtaan,halka uu odhay-dhaqameedka Reer Wilkiisa lugta u qaybto cadawgii uu iska celinlahaa.

Anuu waxan  aad utaageersanahay Suldaan Wabar iyo fikirkiisa,kaasi oo I faraya inaan cadkayga xoog ku dhacsado.In aan qofna baryihin,qofna aan dulmin,laakiin aan waxayga ku haysto gacantayda.

Waxa kale oo aan u baahan nahay inay Oday dhaqameedka Reer Awdal  sidaan rabno nagu hogaamiyaan.Maaha  inuu midba meel ka hadlo oo yidhaa”anuu  kuma jiro.Waa nacasnimo  inay dadka xaqooda doonaya is hortaagaan oo ay noqdaan dariiqa uu cadowgu soo maro bulshada Samaroon.

Waxan ku soo gunaanadayaa hadalkayga in laga tashado Oaday-dhaqamedka  qayrkeena ina hoosgeeyay ee maantana la soo taagan Somaliland iyo xadhkaha  la inoo samaystay ee laynagu xidhxidhayo marka lagu soo daayana Oaday-dhaqameeka laga qoslinayo. Runtii waan gubtay oo waan cadhooday markaan arkay Warmacade  oo intuu caruurtiisa soo daayay ku jeesjeesaya meel uu isku eenay Oday- dhaqameedka Reer Awdal oo  aanu jirin mid yidhaa “waar meesha Noo dhaaf.Bahdilaada ay Oday-dhaqameekii u horseedeen wiilashii samaroon Samaroon waa mid aan la eegan  karakin.Waxaan dhalintaasi  ku boodhinayaa inay qoriga qaataan  oo daafacaan sharatooda,ama ay dhintaan intii kolba into xabsi gaysto wixi laba lagu samaynlahaa.

Wabilaahi tawfiiq.

Axmed Aadan Xuseen

Luton Uk

Wixii Talo Iyo Tusaale Ah Noogu Soo Dir heemaalnews@gmail.com

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Xulka Heemaal Ee Dhacdooyinka Caalamka Iyo Soomalidaba

About Us

Dad weynahaan hanuuninaa, hasaawinaa, danta u hagnaa, ma hakranee waan u hawl galnaa. Habeen iyo dharaar hadaladaan dhisnaa, afkeena hooyo oo horumaraan ku haminaa, hogaaminaa, had iyo jeer habnaa, oo waan hagaajinaa, ma hakranee waan u hawl galnaa, murtidaan hurinaa, kala hufnaa, haqabtirnaa u heelanahay, dadweyanahaan hanuuninaa, hasaawinaa danta u hagnaa.

Buraanbur iyo hees, hello iyo ciyaar, gabayo haybadliyo hadhaale baanu hindisnaa, hurdadaan guyaal ka hajirnaa, naftayadaan hurnaa, ma hakranee waan u hawl galnaa, dadweynahaan hanuuninaa hasaawinaa danta u hagnaa

 

Contact Us

Waxaad nagala soo xidhiidhi kartaa e-mailka hoos ku qoran, 

  • Address

  • Email : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

  • Phone1 :  
    Phone2 

 

 
  • Waxan ku talinayaa in laga maarmo Oday-dhaqameeedka Reer Awdal  ee lagu  qasaaray. Oday-dhaqameedka Reer Awdal ayaa 1991 sameeyay qaladkii ugu waynaa ee ay sameeyaan dad…
  • Daawo Xaflad Ay Ka Tumeen Wadanka Holland Hoboladda Fadxiya Kaba Yare Iyo Farxiya Fiska Oo Ruxday Masraxii (Video) Daawo Xaflad Ay Ka Tumeen Wadanka Holland Hoboladda Fadxiya Kaba Yare Iyo Farxiya…
  • Ciidamada RRU-da Oo Kabaha La Maray Goob Ay Ururka Dhalinyaradda Somaliland EE SONYO Hogaan Cusub Ku Dooran Lahaayeen Ciidamada loo yaqaan RRU-da oo ka amar qaadanaya wasiirka ciyaaraha Somaliland ayaa caawa…